Urbino ontdekken: Renaissance, Palazzo Ducale en Italiaans leven

Waarom je deze blog moet lezen? Omdat ik de heuvels van Urbino voor je beklim, zodat jij dat niet hoeft te doen. Jij krijgt de mooie verhalen, ik de zere kuiten. Welkom in Urbino!

Urbino is niet zomaar een stad; het is een plek tussen een middeleeuws sprookje en een studentenfeest. En geloof me: als je dit leest, hoef je straks niet te doen alsof je “iets van de Renaissance weet” tijdens een borrel – je wéét het gewoon.

Waar ligt Urbino en hoe is het vandaag?

Urbino ligt in de regio Marken, in het oosten van Italië, niet ver van de Adriatische kust. De stad balanceert op een heuveltop, omringd door glooiende landschappen die zo uit een schilderij lijken te komen.

Dankzij de universiteit bruist Urbino van studenten, cafés en pleinen. Het historische centrum is compact en gezellig: kronkelende straatjes, kleine boetiekjes, gelateria’s en pleinen waar de tijd lijkt stil te staan – behalve wanneer een scooter voorbij scheurt. Urbino combineert oud en nieuw, historie en dagelijks Italiaans leven op een perfecte manier.

Ontbijten als een echte Italiaan

Voordat ik de stad verder ontdek, schuif ik aan op een klein pleintje voor een cappuccino en een knapperige cornetto, precies zoals de Italianen het doen. Studenten haasten zich naar college, oudere heren discussiëren luid over voetbal, en de barista lijkt iedereen bij naam te kennen. Het is eenvoudig, perfect, en geeft precies de energie die ik nodig heb om de rest van Urbino te verkennen. Zonder cornetto en cappuccino is kunstgenot onmogelijk, dat is een feit.

Geschiedenis van Urbino: van Romeinen tot Renaissance

Urbino ontstond in de Romeinse tijd als Urbinum Metaurense. Strategisch op een heuvel gelegen, groeide het in de middeleeuwen uit tot een belangrijk militair bolwerk.

Het hoogtepunt komt in de vijftiende eeuw, toen hertog Federico da Montefeltro de macht grijpt. Onder zijn leiding bloeit Urbino uit tot een centrum van kunst, cultuur en kennis. Grote kunstenaars zoals Piero della Francesca en Raffaello Sanzio (Rafaël) laten er hun sporen achter.

Federico is bovendien beroemd om zijn profielportretten. Tijdens een toernooi verloor hij zijn rechteroog en liep hij een ernstige neusblessure op. Door altijd in linkerprofiel te worden afgebeeld, viel het ontbrekende oog niet op en leek zijn neus rechter en statiger. Slim, want zo zie je er op schilderijen altijd op je ‘goede kant’ uit. Sommige historici zeggen zelfs dat hij zijn neus opzettelijk liet “verbreden” om zijn zicht naar links te verbeteren – een soort vroege plastische chirurgie.

Het Palazzo Ducale Urbino is één van de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad en volgens velen het mooiste paleis van Italië. Misschien denk je meteen aan Venetië, maar Urbino heeft zijn eigen indrukwekkende Dogepaleis.

Het paleis voelt als een stad in een paleis: binnenplaatsen, loggia’s, trappen en zalen die je klein laten voelen tussen de grootsheid van de Renaissance. Federico liet het bouwen als woonplek én toonbeeld van macht, kunst en verfijning.

Een bijzondere ruimte is het studiolo, een kleine werkkamer met houten inlegkunst die kasten, boeken, muziekinstrumenten en wetenschappelijke objecten imiteert – een 15e-eeuwse 3D-illusie die Federico’s interesses in kunst, wetenschap en filosofie laat zien.

Tegenwoordig is het paleis een museum: de Galleria Nazionale delle Marche, met meesterwerken van onder meer Piero della Francesca, Raffaello en Titiaan. Architecten zoals Luciano Laurana en Francesco di Giorgio Martini zorgden voor een gebouw dat elegant, imposant en perfect in balans is – typisch Renaissance.

Wat te doen in Urbino: andere bezienswaardigheden

Urbino heeft nog veel meer te bieden:

• Kathedraal van Urbino (Duomo) – serene sfeer, indrukwekkende schilderijen, een crypte en uitzicht vanaf de trappen.

• Oratorio di San Giovanni Battista – kleine kapel met fresco’s van de broers Salimbeni.

• Casa Natale di Raffaello – geboortehuis van Rafaël, nu museum.

• Oratorio di San Giuseppe – verborgen juweeltje met 16e-eeuwse kunst en 3D-stucwerk van de geboorte van Christus.

• Fortezza Albornoz – 14e-eeuwse vesting net buiten het centrum, met spectaculair uitzicht.

Eigenlijk is de stad zelf misschien wel de grootste attractie: kronkelende steegjes, gezellige pleintjes en doorkijkjes die telkens een ansichtkaart-waardig tafereel opleveren. Urbino fluistert: “Neem nog een straatje, je mist nog iets!”

Wist je dat de universiteit van Urbino één van de oudste van Italië is en nog steeds duizenden studenten trekt? Dat verklaart de levendige sfeer in zo’n eeuwenoude setting.

Na een dag vol kunst, geschiedenis en charmante straatjes sluit ik af met een aperitivo fantastico op een zonnig terras. En zoals een Italiaans gezegde luidt:

"La vita è troppo breve per non bere un buon vino."

En dat doe ik hier met plezier.