Eten we speculaas of speculoos?

Speculaas van Sinterklaas op de ontbijttafel. Euh... speculaas of speculoos: is dat dan niet gewoon hetzelfde? Het juiste antwoord is... nee! Hoog tijd om wat duidelijkheid te brengen.



Speculaaskoeken werden al in de 2de helft van de 19e eeuw gemaakt, maar hoe ze precies zijn ontstaan is niet helemaal duidelijk. De benaming speculaas zou voortgekomen zijn van het Latijnse woord speculum dat 'spiegel' betekent. De speculaaskoeken werden immers in houten speculaasplanken of bakvormen gebakken waardoor ze het spiegelbeeld vormen van de afbeelding in de 'koekplank'. Maar bovendien is er het Latijnse woord species wat 'kruiden' betekent en mij ook een heel logische verklaring lijkt voor de oorsprong.


Want het verschil tussen speculaas en speculoos zit hem net in de kruidenmengeling die wordt gebruikt. In Nederland werd speculaas gegeten, waarbij men gebruik maakte van typische speculaaskruiden zoals kaneel, kruidnagel, gemberpoeder, nootmuskaat, witte peper en kardemom die de 'hollanders' vanuit hun kolonies in het Verre Oosten gemakkelijk konden importeren. De Belgen daarentegen maakten een goedkopere variant speculoos waarbij de -loos duidde op het ontbreken van speculaaskruiden, maar met kandijsiroop voor de kleur en enkel kaneel voor de smaak en de geur...

De bekende Lotuskoekjes zijn al sinds 1932 speculooskoekjes, gemaakt via een bakproces met suiker dat het koekje karamelliseert. Vandaag verkoopt Lotus speculoos in een 65-tal landen onder de naam Biscoff, samentrekking van 'biscuit' (koekje) en 'coffee'. Alleen in de Benelux ligt er nog Lotus Speculoos in de winkel - met het oog op een meer uniforme internationale merknaam zou het echter overal Biscoff gaan heten vanaf 2021...


De geplande naamsverandering zorgde voor heel wat protest bij trouwe fans die het een aanslag vinden op ons 'culinaire erfgoed'. De hashtag #jesuisspeculoos verenigt dit protest en inmiddels als kleine troost... op de Belgische variant zou in kleine lettertjes ook de benaming speculoos blijven staan.


Alleszins niet getreurd, want naast de lekkere Biscoff - euh - speculooskoekjes uit de winkel kan je natuurlijk ook zelf heerlijke verse speculaas maken. Het vraagt wat tijd en geduld, maar het resultaat is alleszins de moeite...


Ingrediënten
  • 500 gr zelfrijzende bloem

  • 350 gr donkerbuine suiker

  • 200 gr ongezouten boter

  • 2 koffielepels speculaaskruiden

  • 2 koffielepels kaneel

  • 5 gr natriumbicarbonaat

  • 3 gr gewoon keukenzout

  • 2 eieren

  • amandelschilfers


Werkwijze
  • Meng de bloem en de bruine suiker goed door elkaar, zodat je een 'bruine bloem' krijgt. Voeg er dan het bicarbonaat, het zout, de speculaaskruiden en de kaneel aan toe en roer verder om.

  • Voeg er vervolgens de eieren en de gesmolten boter bij en roer of kneed met de hand tot een grote bol koekjesdeeg. Als alles goed is afgewogen, zal er na goed kneden geen deeg meer aan je handen plakken.

  • Dek de kom af met plastiekfolie en laat een nacht (!) in een koele ruimte rusten, zodat de kruiden in het deeg trekken en de boter weer opstijft.

  • Maak de volgende dag een rol/worst van het deeg en snijdt in schijfjes of rol het deeg uit op een bebloemd werkvlak en gebruik speculaasvormpjes om figuurtjes uit te steken.

  • Leg de figuurtjes of schijfjes op bakpapier op een bakplaat.

  • Leg er eventueel een amandelschilfertje op.

  • Bak in een voorverwarmde oven op 180 graden voor 15-tal minuten.

Laat de koffie en chocolademelk maar komen, zou ik zeggen!


Smakelijk!



BELGIE - SPECULOOS - SPECULAAS - SINTERKLAAS - WINTER - KOEKJES